از بین رفتن طوق دندان معمولاً به حالتی گفته می‌شود که لثه از محل طبیعی خود عقب میرود و قسمت بیشتری از سطح ریشه دندان نمایان می‌شود. این وضعیت که به آن تحلیل یا عقب‌نشینی لثه نیز گفته می‌شود، ممکن است برای یک دندان یا چند دندان اتفاق بیفتد.
تحلیل لثه همیشه با درد همراه نیست و ممکن است فرد زمانی متوجه آن شود که دندان‌ها بلندتر از قبل به نظر برسند یا نسبت به سرما و گرما حساس شوند. تشخیص و درمان به‌موقع میتواند از پیشرفت این مشکل جلوگیری کند.
طوق دندان کجاست؟
طوق دندان ناحیه‌ای در نزدیکی محل اتصال تاج دندان به ریشه است که در حالت طبیعی توسط بافت لثه پوشانده می‌شود.
زمانی که لثه عقب میرود، قسمت بیشتری از سطح ریشه در دهان دیده می‌شود. به همین دلیل ممکن است دندان بلندتر به نظر برسد یا در قسمت نزدیک به لثه، فرورفتگی یا تغییر رنگ مشاهده شود.
چرا طوق دندان از بین میرود؟
تحلیل لثه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه فقط به یک عامل مربوط نیست. مهمترین علتها عبارتاند از:
مسواک زدن با فشار زیاد
یکی از عوامل شایع، وارد کردن فشار بیش از حد هنگام مسواک زدن است. مسواک زدن شدید، به‌خصوص با مسواک زبر و حرکات نادرست، میتواند به مرور زمان به بافت لثه آسیب وارد کند.
بیماری‌های لثه
تجمع پلاک و جرم میتواند باعث التهاب و بیماری لثه شود. در صورت پیشرفت بیماری، بافت‌های اطراف دندان نیز ممکن است آسیب ببینند و تحلیل لثه ایجاد شود.
نازک بودن لثه
در بعضی افراد ضخامت بافت لثه به‌طور طبیعی کمتر است. این افراد ممکن است در برخی نواحی بیشتر مستعد عقب‌نشینی لثه باشند.
نامناسب بودن موقعیت دندان
اگر دندان خارج از محدوده مناسب استخوان و قوس دندانی قرار گرفته باشد، احتمال بروز تحلیل لثه در بعضی شرایط افزایش پیدا می‌کند.
درمان‌های دندانپزشکی نامناسب
ترمیم، روکش یا سایر درمان‌هایی که باعث تحریک مداوم لثه یا تجمع پلاک در اطراف آن‌ها شوند، می‌توانند در ایجاد مشکلات لثه نقش داشته باشند.
عادت‌های آسیب‌رسان
برخی عادت‌ها مانند وارد کردن فشار یا ضربه مکرر به لثه و همچنین مصرف دخانیات می‌توانند سلامت بافت لثه را تحت تأثیر قرار دهند.
علائم از بین رفتن طوق دندان چیست؟
تحلیل لثه ممکن است به‌تدریج ایجاد شود. از مهمترین نشانه‌های آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- بلندتر به نظر رسیدن دندان‌ها
- نمایان شدن بخشی از ریشه دندان
- حساسیت دندان به آب سرد یا مواد غذایی گرم و شیرین
- احساس درد یا ناراحتی هنگام مسواک زدن
- ایجاد فرورفتگی در قسمت نزدیک به لثه
- تغییر شکل خط لثه
- افزایش تجمع پلاک در اطراف قسمت نمایان‌شده دندان
یکی از دلایل اهمیت این مشکل این است که ریشه دندان مانند تاج، پوشش ضخیم مینای دندان را ندارد. بنابراین در صورت نمایان شدن ریشه، احتمال ایجاد حساسیت و پوسیدگی در این ناحیه بیشتر می‌شود.
آیا لثه تحلیل‌رفته دوباره رشد می‌کند؟
در بیشتر موارد، بافت لثه‌ای که واقعاً تحلیل رفته است، به‌صورت خودبه‌خود به جای قبلی برنمی‌گردد.
با این حال، می‌توان با تشخیص علت، درمان عامل ایجادکننده و انتخاب روش مناسب، از پیشرفت تحلیل جلوگیری کرد. در برخی موارد نیز می‌توان با درمان‌های تخصصی، ظاهر و پوشش ناحیه تحلیل‌رفته را بهبود داد.
درمان از بین رفتن طوق دندان چگونه است؟
روش درمان به شدت تحلیل لثه و علت ایجاد آن بستگی دارد.
در موارد خفیف، ممکن است اصلاح روش مسواک زدن، استفاده از مسواک مناسب، رعایت بهتر بهداشت دهان و درمان حساسیت دندان کافی باشد.
اگر علت اصلی بیماری لثه و تجمع جرم باشد، ابتدا باید التهاب و عوامل ایجادکننده آن کنترل شوند.
در برخی موارد که قسمت نمایان‌شده ریشه از نظر ظاهری یا عملکردی مشکل ایجاد کرده است، ممکن است از درمان‌های ترمیمی مانند کامپوزیت برای پوشاندن این ناحیه استفاده شود.
در تحلیل‌های شدیدتر، بسته به شرایط دندان و بافت لثه، ممکن است جراحی لثه یا پیوند لثه برای پوشاندن ریشه و افزایش ضخامت بافت لثه پیشنهاد شود.
نکته مهم این است که یک روش درمانی برای همه افراد مناسب نیست و انتخاب درمان باید بعد از معاینه دقیق انجام شود.
چگونه از تحلیل لثه جلوگیری کنیم؟
برای کاهش احتمال تحلیل لثه و جلوگیری از پیشرفت آن، رعایت چند نکته اهمیت زیادی دارد:
- از مسواک نرم استفاده کنید.
- هنگام مسواک زدن فشار زیادی وارد نکنید.
- از حرکات خشن و افقی روی لثه خودداری کنید.
- بهداشت بین دندان‌ها را به‌طور منظم رعایت کنید.
- جرم و پلاک دندان را به‌موقع برطرف کنید.
- در صورت خونریزی یا التهاب مداوم لثه، مراجعه به دندانپزشک را به تعویق نیندازید.
- اگر متوجه نمایان شدن ریشه یا تغییر خط لثه شدید، علت آن را بررسی کنید.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
اگر احساس می‌کنید یک یا چند دندان نسبت به گذشته بلندتر شده‌اند، قسمت زردرنگ یا تیره‌تری نزدیک لثه دیده می‌شود، دندان‌ها نسبت به سرما حساس شده‌اند یا خط لثه تغییر کرده است، بهتر است معاینه دندانپزشکی انجام شود.
تحلیل لثه هرچه زودتر شناسایی شود، کنترل علت و جلوگیری از پیشرفت آن آسان‌تر خواهد بود.
جمع‌بندی
از بین رفتن طوق دندان یا تحلیل لثه میتواند در اثر عواملی مانند مسواک زدن با فشار زیاد، بیماری‌های لثه، نازک بودن بافت لثه، موقعیت نامناسب دندان و برخی عوامل موضعی ایجاد شود.
این مشکل ممکن است در ابتدا تنها یک تغییر ظاهری کوچک باشد، اما در صورت پیشرفت میتواند باعث حساسیت، نمایان شدن ریشه و افزایش احتمال پوسیدگی ریشه شود. بنابراین مشاهده هرگونه تغییر در خط لثه بهتر است جدی گرفته شود و علت آن توسط دندانپزشک بررسی شود.
در دندانپزشکی دکتر فاطمه لطفی وضعیت لثه و دندان‌ها بررسی می‌شود تا با توجه به علت و شدت تحلیل، مناسب‌ترین روش درمانی برای هر فرد انتخاب شود.